Od tego roku marynarze mogą samodzielnie opłacać swoje składki do ZUS. Od stycznia obowiązują przepisy, które regulują opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne przez marynarzy. Oznacza to utworzenie nowego tytułu do ubezpieczeń – marynarz i nowego kodu tytułu ubezpieczenia – 24 00. Dzięki temu marynarze mogą samodzielnie opłacać składki jako płatnicy.

Nowe rozwiązania obejmują zarówno osoby, które pływają pod banderą państw trzecich, jak i te zatrudnione w krajach UE i EFTA, jeśli ma do nich zastosowanie ustawodawstwo polskie. To krok, który ma uporządkować dotychczasowe zasady i ułatwić marynarzom dostęp do świadczeń emerytalno-rentowych, zasiłków i świadczeń zdrowotnych.

– Według naszych szacunków z nowych regulacji skorzystać może blisko 18 tys. osób – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka wyjaśnia, że w celu uzyskania prawa do wspomnianych wcześniej świadczeń, osoby, które pracują na statkach morskich powinny zgłosić do ubezpieczeń społecznych z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 24 00 i samemu opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne.

– Dotychczas marynarze, którzy nie mieli tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w Polsce mogli zgłosić się jedynie do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Teraz mogą zgłosić się do ubezpieczeń obowiązkowych, także chorobowego i wypadkowego. Zmiana zapewnia prawo nie tylko do rent i emerytur, ale także do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego – precyzuje Kowalska-Matis.

Marynarz objęty nowymi przepisami to osoba, która mieszka w Polsce i wykonuję pracę na podstawie marynarskiej umowy o pracę lub na podstawie innej umowy o świadczeniu pracy na morzu na statku o pojemności brutto (GT) 100 jednostek i wyższej oraz o przynależności polskiej lub innej niż polska. Taka osoba musi zgłosić się do ubezpieczeń i przedstawić kopię zaświadczenia, które potwierdza posiadanie statusu marynarza, wydanego przez agencję zatrudnienia albo dyrektora urzędu morskiego.

Jeśli ktoś pracuje jako marynarz na statku pod polską banderą na podstawie marynarskiej umowy o pracę, to od 1 stycznia może wybrać, czy chce być zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik (wówczas armator ma obowiązek odprowadzenia składek od twojego przychodu na dotychczasowych zasadach) czy jako marynarz, który sam zgłasza się do ZUS z kodem tytułu ubezpieczenia 24 00 i opłaca składki na własne ubezpieczenia.

Aby zostać płatnikiem składek w ZUS jako marynarz, należy wykonać trzy kroki:  

• uzyskać zaświadczenie o statusie marynarza, które wydaje dyrektor urzędu morskiego lub agencja zatrudnienia. Zaświadczenie jest ważne miesiąc od daty wydania,
• zgłosić się do ZUS w ciągu miesiąca od wydania zaświadczenia,  
• złożyć formularz ZUS ZUA albo ZUS ZZA z nowym kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi – 24 00.

– Jeśli osoba pracująca na morzu nie zgłosi się w terminie miesiąca od wydania zaświadczenia to nie będziemy mogli objąć go ubezpieczeniami jako marynarza – przestrzega Iwona Kowalska-Matis.

Po zgłoszeniu się w ZUS można samodzielnie opłacać składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe), Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Status marynarza można zawiesić na okres nie krótszy niż 1 pełny miesiąc kalendarzowy i nie dłuższy niż 3 miesiące w danym roku kalendarzowym, jeżeli w tym okresie nie marynarz będzie wykonywał pracy na morzu. W tym czasie nie opłaca składek, nie będzie objęty ochroną ubezpieczeniową w razie choroby, macierzyństwa, wypadku czy długotrwałej niezdolności do pracy a sam okres zawieszenia nie będzie się liczył do emerytury ani renty.

W ciągu 7 dni marynarz musi poinformować ZUS zarówno o zawieszeniu statusu marynarza – w zgłoszeniu wyrejestrowania z ubezpieczeń, jak i wznowieniu statusu marynarza – w zgłoszeniu do ubezpieczeń.

Jako marynarz podlega się ubezpieczeniom od dnia uzyskania statusu marynarza do dnia upływu 12 miesięcy kalendarzowych, z wyłączeniem okresu zawieszenia. Jeżeli statusu marynarza ktoś nie uzyskał pierwszego dnia danego miesiąca – okres 12 miesięcy liczy się od następnego miesiąca kalendarzowego.

Składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy należy opłacać do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, czyli składki za styczeń 2026 – do 20 lutego. Składki opłaca się od kwoty nie niższej niż minimalne wynagrodzenie w danym roku. W 2026 r. podstawą wymiaru składek jest co najmniej 4806 zł.

Jeśli marynarz przekaże do ZUS pierwszą deklarację rozliczeniową ZUS DRA z podstawą wymiaru składek w wysokości minimalnego wynagrodzenia, to ZUS sam utworzy kolejne deklaracje. W przypadku braku pierwszej deklaracji ZUS nie przygotuje kolejnych dokumentów.

Opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r.

Osoba zgłoszona do ubezpieczeń jako marynarz może wnioskować o opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane okresy z przedziału od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r., jeśli nie podlegał w tym okresie tym ubezpieczeniom. Opłacenie tych składek będzie miało wpływ na wysokość przyszłej emerytury.

Jeśli ktoś chce opłacić wstecznie składki emerytalne i rentowe za okresy z przedziału od 1.01.2021 do 31.12.2025 i zostać objęty tymi ubezpieczeniami musi spełnić określone warunki, czyli nie może podlegać we wskazanym okresie tym ubezpieczeniom, musi mieć status marynarza przez co najmniej 3 miesiące w każdym roku objętym wnioskiem i potwierdzić to zaświadczeniem od dyrektora urzędu morskiego, które jest ważne przez miesiąc od wydania. Ponadto marynarz musi złożyć wniosek o opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące w tym okresie (wniosek o symbolu RMS wraz z zaświadczeniem). Wniosek RMS może złożyć od 1 stycznia 2026 do 31 grudnia 2027 r. samodzielnie lub przez pełnomocnika: papierowo – w każdej placówce ZUS lub elektronicznie jako załącznik do pisma ogólnego (POG) na profilu PUE/eZUS.

– Jeśli rozpatrzymy wniosek pozytywnie, marynarz uzyska zgodę na opłacenie składek za okresy z przedziału od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r. Wówczas będzie miał obowiązek rozliczyć i opłacić składki w terminie opłacania składek za miesiąc, w którym został złożony wniosek RMS – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłaca się od podstawy wymiaru składek, jaką marynarz zadeklaruje we wniosku RMS. Nie może ona jednak być niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie.

Szczegóły na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

_{Iwona Kowalska-Matis Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS}

_{Województwa Dolnośląskiego}